Gotówka w Szwecji ma zostać mocniej zabezpieczona w prawie. Rząd skierował do parlamentu propozycję, zgodnie z którą sklepy spożywcze i apteki będą co do zasady zobowiązane do przyjmowania płatności gotówkowych, a banki mają zapewnić klientom i firmom lepszy dostęp do usług związanych z obsługą gotówki.
Jak podkreśla rząd Szwecji, zmiany mają wzmocnić odporny i inkluzywny system płatności, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Proponowane przepisy miałyby wejść w życie 1 lipca 2026 roku, ale wcześniej musi je jeszcze przyjąć Riksdag.
Gotówka w Szwecji i nowe obowiązki dla sklepów
W propozycji rządu zapisano, że sklepy spożywcze i apteki mają co do zasady przyjmować gotówkę przy sprzedaży towarów i usług w fizycznych punktach z kasą obsługiwaną przez personel. Rząd uzasadnia to tym, że właśnie tego typu placówki mają szczególne znaczenie w codziennym życiu i powinny pozostać dostępne także dla osób płacących gotówką.
Projekt przewiduje jednak wyjątki. Z propozycji ustawy wynika, że obowiązek nie miałby obowiązywać wtedy, gdy nie da się utrzymać bezpieczeństwa personelu, gdy koszty obsługi gotówki groziłyby zamknięciem placówki albo gdy istnieje uzasadniony powód odmowy przy pojedynczej transakcji. Jako przykłady wskazano między innymi ryzyko napadów, przepełnioną kasę albo podejrzenie prania pieniędzy przy powtarzających się zakupach.
W projekcie zapisano też limit płatności objętych obowiązkiem przyjmowania gotówki. Ma on dotyczyć kwot do 0,1 kwoty bazowej oraz maksymalnie 25 monet. Oznacza to, że sklepy i apteki nadal mogłyby przyjąć większą płatność gotówką, ale nie miałyby takiego obowiązku.
Banki mają zapewnić lepszy dostęp do usług gotówkowych
Drugi filar propozycji dotyczy banków. Jak podaje rząd, banki mają zapewnić konsumentom miejsca do wpłacania gotówki, a firmom oferować odpowiednie i dostosowane do potrzeb usługi wymiany gotówki oraz wpłacania dziennego obrotu.
W tekście propozycji rządowej zapisano też, że konsumenci powinni mieć możliwość wpłacania gotówki „w odpowiednim zakresie” na terenie całego kraju. Rząd łączy to z potrzebą utrzymania sprawnego systemu płatności, który będzie działał także wtedy, gdy pojawią się zakłócenia cyfrowe lub cyberataki.
Rząd mówi o bezpieczeństwie i odporności systemu
Minister rynku finansowego Niklas Wykman powiedział w komunikacie, że mieszkańcy powinni czuć się bezpiecznie, mogąc dokonywać ważnych zakupów za gotówkę w Szwecji. Dodał, że w gruncie rzeczy chodzi o stworzenie solidnego i integracyjnego systemu płatności.
Cywilminister Erik Slottner wskazał z kolei, że szybka digitalizacja niesie także ryzyko cyfrowego wykluczenia, szczególnie wśród osób starszych. Według niego utrzymanie gotówki jako realnej opcji płatności w sklepach spożywczych i aptekach ma znaczenie nie tylko społeczne, ale również dla gotowości państwa.
W tym samym komunikacie poseł SD Dennis Dioukarev powiedział, że ustawa ma „zabezpieczyć na przyszłość” możliwość płacenia gotówką za żywność i leki. Według niego ma to wzmacniać pozycję gotówki jako środka płatniczego i wspierać zarówno szwedzką gotowość, jak i bardziej inkluzywną gospodarkę.
