Leki na ADHD znacznie częstsze wśród chłopców w Finlandii. Ogromne różnice między regionami

W Finlandii leki na ADHD stosuje znacznie więcej młodych chłopców niż w Szwecji i Norwegii. Kela wskazuje też ogromne różnice regionalne.

Pan.Paweł

Finlandia wyraźnie wyróżnia się na tle Szwecji i Norwegii pod względem stosowania leków na ADHD przez młodych chłopców. W 2025 roku leczenie rozpoczęło 3,1 proc. fińskich chłopców w wieku 6–8 lat, a w Północnej Karelii lek otrzymywało już niemal 13 proc. dzieci z tej grupy wiekowej. Kela zapowiada dokładniejsze badanie przyczyn tych różnic.

Najnowsza analiza fińskiego zakładu ubezpieczeń społecznych Kela obejmuje dane z rejestru refundowanych leków z lat 2017–2025.

Pokazuje ona, że wzrost liczby najmłodszych chłopców rozpoczynających leczenie ADHD ponownie przyspieszył po chwilowym wyhamowaniu.

W 2017 roku farmakoterapię rozpoczynało 1,4 proc. chłopców w wieku 6–8 lat. W 2024 roku było to 2,9 proc., a w 2025 roku już 3,1 proc.

- Reklama -

Oznacza to ponad dwukrotny wzrost w ciągu ośmiu lat.

4160 chłopców otrzymało lek w ciągu roku

W 2025 roku leki stosowane w leczeniu ADHD wydano łącznie 4160 chłopcom w wieku 6–8 lat.

Spośród nich:

  • 2352 rozpoczęło farmakoterapię właśnie w 2025 roku,
  • 1808 zaczęło ją już wcześniej.

Łącznie oznacza to, że co najmniej jeden lek na ADHD otrzymało w ciągu roku 5,3 proc. wszystkich fińskich chłopców w wieku 6–8 lat.

To ważne rozróżnienie. Liczba 3,1 proc. dotyczy nowych pacjentów, natomiast 5,3 proc. obejmuje zarówno nowych, jak i tych kontynuujących leczenie.

W starszej grupie lek stosuje już co dziewiąty chłopiec

Jeszcze wyższe wskaźniki widać w nieco starszej grupie.

Według wcześniejszej tegorocznej analizy Kela w 2025 roku leki na ADHD stosowało około 11 proc. chłopców w wieku szkoły podstawowej, czyli mniej więcej co dziewiąty.

Wśród dziewcząt w tym samym wieku odsetek wynosił 3,8 proc.

Kela wyjaśnia, że wzrost całkowitej liczby osób stosujących leki może utrzymywać się jeszcze przez kilka lat, nawet jeśli liczba nowych terapii zacznie się stabilizować. Wynika to z tego, że leczenie często trwa przez wiele lat.

Finlandia zdecydowanie powyżej Szwecji

Najbardziej interesujące jest porównanie z krajami sąsiednimi.

Aby możliwie zbliżyć grupy wiekowe, Kela porównała chłopców w wieku 5–9 lat w Finlandii i Szwecji.

W 2025 roku lek na ADHD otrzymało:

5,7 proc. chłopców w Finlandii,
wobec około 2,7 proc. w Szwecji.

Oznacza to, że wskaźnik w Finlandii był ponad dwukrotnie wyższy.

Różnica jest widoczna również na poziomie regionalnym.

W Szwecji odsetek chłopców w wieku 5–9 lat otrzymujących takie leki wynosił w zależności od regionu od 1,2 do 5,0 proc.

W Finlandii zakres wynosił od 3,0 aż do 12,5 proc.

Kela zastrzega jednak, że systemy rejestrów, sposób pomiaru i podział na grupy wiekowe nie są identyczne, dlatego nie należy traktować tych danych jak precyzyjnego rankingu krajów.

Ogólny kierunek różnicy jest jednak według instytucji wyraźny.

Jeszcze większa różnica wobec Norwegii

Podobny obraz daje porównanie z Norwegią.

Wśród chłopców w wieku 6–12 lat odsetek osób stosujących leki na ADHD wzrósł tam z 2,6 proc. w 2017 roku do 3,8 proc. w 2025 roku.

W Finlandii w tej samej grupie wzrost był znacznie silniejszy: z 3,9 do 9,8 proc.

Fińskie dane nie pokazują więc wyłącznie ogólnego nordyckiego wzrostu. Skala stosowania leków w Finlandii jest wyraźnie większa.

Prawie pięciokrotna różnica wewnątrz Finlandii

Jeszcze większe pytania rodzą różnice pomiędzy samymi fińskimi regionami.

Wśród chłopców w wieku 6–8 lat rozpoczynających leczenie w 2025 roku odsetek wynosił:

5,3 proc. w Północnym Savo,
5,2 proc. w Północnej Karelii,
ale tylko 1,6 proc. w Helsinkach i Ostrobotnii.

Jeżeli natomiast policzymy wszystkich chłopców, którzy otrzymali lek przynajmniej raz w ciągu roku, różnice są jeszcze większe.

W Helsinkach było to 2,6 proc.

W Północnym Savo – 10,2 proc.

A w Północnej Karelii aż 12,9 proc.

Oznacza to niemal pięciokrotną różnicę pomiędzy Helsinkami a Północną Karelią w ramach jednego krajowego systemu ochrony zdrowia.

Kela: dane nie mówią, dlaczego tak się dzieje

Miika Vuori, szef badań w Kela, podkreśla, że ogromne różnice regionalne są bezsporne, ale same rejestry nie pozwalają wyjaśnić ich przyczyn.

Badacze chcą sprawdzić m.in.:

dostęp do specjalistów, organizację leczenia, różnice w ścieżkach diagnostycznych, dostępność rehabilitacji oraz wsparcia niefarmakologicznego.

Znaczenie może mieć również to, jak szybko dziecko trafia do odpowiedniego specjalisty i jakie inne formy pomocy otrzymuje wcześniej.

Nie można więc na podstawie obecnych danych stwierdzić, że dzieci w jednym regionie rzeczywiście znacznie częściej mają ADHD albo że lekarze w innym miejscu po prostu rzadziej je rozpoznają.

Kela już wcześniej pytała o rolę leczenia bez leków

Dyskusja nie rozpoczęła się wraz z najnowszym raportem.

Już w 2025 roku badacze Kela zwracali uwagę, że tempo wzrostu farmakoterapii u małych chłopców rodzi pytania o dostępność innych form pomocy.

Miika Vuori pytał wtedy, czy wobec dzieci nie pojawiły się zbyt duże oczekiwania dotyczące działania leków i czy równolegle dostępne są wystarczające działania psychospołeczne oraz wsparcie w środowisku szkolnym i rodzinnym.

Nie oznacza to jednak, że Kela uznała obecne leczenie za niewłaściwe.

W najnowszym komunikacie instytucja mówi wprost, że farmakoterapia ADHD jest ważną częścią całego systemu wsparcia dzieci. Problemem jest brak wystarczającej wiedzy o tym, dlaczego prawdopodobieństwo otrzymania takiego leczenia tak mocno zależy od wieku i miejsca zamieszkania.

Powstaną nowe dane o całych ścieżkach leczenia

Kela przygotowuje obecnie nowe zbiory danych oparte na rocznikach urodzeniowych.

Po raz pierwszy mają pozwolić badaczom śledzić przez dłuższy czas nie tylko farmakoterapię, ale również korzystanie przez dzieci z rehabilitacji, terapii i pozostałych usług zdrowotnych.

Dzięki temu będzie można sprawdzić, czy regiony o wysokim poziomie stosowania leków różnią się również dostępnością terapii bez leków, strukturą usług albo momentem rozpoczęcia diagnostyki.

Obecna analiza opiera się wyłącznie na lekach refundowanych w ramach fińskiego systemu ubezpieczenia zdrowotnego. Za osobę rozpoczynającą leczenie uznano dziecko, dla którego w rejestrze pojawiło się pierwsze wydanie leku na ADHD i nie było wcześniejszej takiej recepty.

Wyspy Alandzkie nie zostały uwzględnione w regionalnym porównaniu.

Udostępnij ten artykuł