BankID i konta blokowane przez banki stają się tematem coraz ostrzejszej debaty w Szwecji. W ostatnich tygodniach serwis Realtid opisał serię przypadków klientów, którzy po oznaczeniu transakcji jako podejrzanych tracili dostęp do rachunku lub cyfrowej identyfikacji, a Finansinspektionen przypomina, że brak konta może mieć bardzo poważne skutki w codziennym życiu.
Według Realtid chodzi zarówno o osoby prywatne, jak i przedsiębiorców. Serwis podkreśla, że jego najnowsze dane pochodzą z ankiety przeprowadzonej wśród własnych czytelników, więc nie są to badania reprezentatywne dla całej populacji, ale pokazują wyraźne niezadowolenie części klientów wobec praktyk banków.
BankID i konta blokowane coraz częściej opisywane przez media
Jak podał Realtid, redaktor naczelny Edvard Lundkvist ocenił, że część klientów ma poczucie działania na zasadzie „winny, dopóki nie udowodni, że jest inaczej”. W tym samym materiale przytoczono wyniki ankiety czytelników, według których 80–90 proc. respondentów deklarowało oburzenie działaniami banków, a połowa twierdziła, że sama została dotknięta takim przypadkiem lub zna kogoś, komu niesłusznie ograniczono dostęp do usług bankowych.
Realtid opisuje, że problem może zaczynać się od pojedynczej transakcji oznaczonej przez system bankowy. Wtedy klient może stracić dostęp nie tylko do pieniędzy na rachunku, ale też do BankID, co w praktyce utrudnia płacenie rachunków, korzystanie z usług cyfrowych i kontakt z urzędami lub innymi instytucjami. Taki mechanizm przewija się w kilku materiałach opublikowanych przez redakcję w lutym i marcu.
Przedsiębiorcy mogą odczuwać skutki przez wiele miesięcy
Jednym z opisanych przypadków był klient Nordea, którego konto i BankID pozostały zablokowane mimo późniejszego uniewinnienia. Jak relacjonował Realtid, mężczyzna nie mógł rozliczyć firmy, korzystać z systemów księgowych ani odbierać części dokumentów cyfrowych, a bank utrzymał blokadę przez 12 miesięcy.
W tym samym tekście Nordea tłumaczyła, że banki muszą stosować przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i zasad poznania klienta. Bank zaznaczył jednocześnie, że podstawowe konto płatnicze to jedno, a BankID nie jest traktowane jako taka podstawowa usługa, dlatego może pozostać zablokowane nawet wtedy, gdy klient domaga się przywrócenia pełnego dostępu.
Banki powołują się na AML i obowiązki ustawowe
Z odpowiedzi przytoczonych przez Realtid wynika, że banki tłumaczą ostrzejsze kontrole rosnącą liczbą oszustw, podejrzanych transakcji i nieuczciwych podmiotów w sieci. W jednym z przykładów opisano, że niektóre instytucje odrzucają dziś więcej transakcji niż wcześniej właśnie dlatego, że ich systemy bezpieczeństwa działają bardziej restrykcyjnie.
Takie działania mają podstawę prawną, ale nie oznacza to, że nadzór akceptuje każdą praktykę bez zastrzeżeń. Finansinspektionen przypomina, że konsumenci mają prawo do rachunku płatniczego z podstawowymi funkcjami, a bank może odmówić lub zakończyć relację tylko w określonych sytuacjach, na przykład gdy ryzyko prania pieniędzy jest zbyt wysokie albo nie da się osiągnąć wymaganego poziomu wiedzy o kliencie.
Finansinspektionen chce innych rozwiązań przed zamknięciem konta
Najmocniejsza uwaga ze strony nadzoru dotyczy tego, co bank powinien zrobić, zanim całkowicie odetnie klienta od usług. W raporcie FI z października 2025 roku wskazano, że banki powinny zawsze sprawdzać, czy istnieją alternatywne środki ograniczające ryzyko, na przykład konto z limitem usług, ograniczeniami kwotowymi albo ostrzejszym monitoringiem transakcji, zamiast od razu zamykać cały rachunek.
FI idzie dalej i uważa, że taki obowiązek powinien zostać wyraźnie zapisany w prawie. Urząd wskazuje też, że decyzje banków powinny być lepiej dokumentowane, tak aby później dało się sprawdzić, czy przepisy zostały zastosowane proporcjonalnie. Podobne stanowisko nadzór prezentował już wcześniej w materiale „Fler bankkunder bör kunna erbjudas betalkonton”.
Brak konta może szybko wykluczyć z codziennego życia
W ocenie Finansinspektionen skutki utraty rachunku płatniczego są duże, bo bez niego trudno odbierać wynagrodzenie lub świadczenia, płacić rachunki i korzystać z podstawowych usług finansowych. Realtid zwraca uwagę, że po zablokowaniu BankID problem staje się jeszcze szerszy, bo klient może stracić dostęp do wielu ważnych funkcji cyfrowych.
Dlatego obecna debata nie dotyczy tylko walki z przestępczością finansową, ale także pytania, gdzie przebiega granica między bezpieczeństwem a dostępem do podstawowych usług. Na razie z materiałów Realtid i stanowisk FI wynika jedno: presja na banki, by szybciej wyjaśniały sprawy i częściej wybierały rozwiązania pośrednie, wyraźnie rośnie.
